Het World Urban Forum bracht wereldleiders, praktijkmensen en gemeenschappen samen om de toekomst van steden te bespreken. Als vertegenwoordiger van World Waternet stelden Loay Alatrash en Pepijn van Loon een duidelijk doel: ervoor zorgen dat water centraal blijft staan in discussies over stedelijke veerkracht.
Water is vaak onzichtbaar in stadsplanning, verborgen ondergronds of behandeld als een puur technisch domein. Toch is elke stad afhankelijk van een functionerende waterkringloop. Zonder deze aanpak worden uitdagingen zoals klimaatverandering, volksgezondheid en ongelijkheid moeilijker aan te pakken. In Bakoe werkten we eraan om water weer zichtbaar te maken, zowel in beleidsgesprekken als in de verbeelding van mensen.
Zwembare steden: een visie die verbindt
Een van de belangrijkste momenten van het Forum was de Swimmable Cities-sessie, waar World Waternet bijdroeg aan een divers panel met vertegenwoordigers van overheden, nutsbedrijven en internationale organisaties.
Het idee achter zwembare steden is eenvoudig maar krachtig: als een rivier schoon genoeg is om in te zwemmen, geeft dat aan dat een stad haar water goed beheert. Waterkwaliteit, afvalwaterzuivering, ecosysteemgezondheid en openbare ruimte komen allemaal samen in dit ene, tastbare doel.
Tijdens de discussie benadrukte Pepijn van Loon dat zwembaarheid "een stip aan de horizon" biedt, een gedeelde visie die mensen kunnen begrijpen en omheen kunnen scharen. In tegenstelling tot abstracte beleidsdoelstellingen resoneert de mogelijkheid om veilig water in te gaan en ervan te genieten over culturen, inkomensniveaus en professionele achtergronden heen.
Het panel benadrukte ook dat het bereiken van zwembaar water meer vereist dan alleen infrastructuur. Sterk bestuur, samenwerking tussen sectoren en betrokkenheid van de gemeenschap zijn essentieel. In veel steden zijn rivieren nog steeds zwaar vervuild of losgekoppeld van het dagelijks leven. Het herstellen ervan betekent het aanpakken van systemische problemen, van afvalwaterbeheer tot stedelijke planning en sociale inclusie.
Belangrijk is dat het gesprek liet zien dat zwembaarheid geen luxe is. In veel delen van de wereld zijn rivieren al diep verankerd in het dagelijks leven en dienen ze als bronnen van levensonderhoud, cultuur en identiteit. Het veilig en toegankelijk maken van deze is daarom zowel een milieu- als sociale prioriteit.
Het idee van waterbestendige steden: van concept tot creativiteit
Hoewel het panel een strategische visie bood, was het hart van onze bijdrage aan het Forum onze interactieve workshop: "Stel je Waterbestendige Stad voor je."
De sessie, georganiseerd in het speeltuin van UN-Habitat, bracht meer dan 50 deelnemers uit diverse achtergronden samen. Wat het uniek maakte, was de aanpak: in plaats van te focussen op technische presentaties, nodigden we deelnemers uit om actief bezig te zijn met hun eigen waterkringloop en deze om te zetten in een toekomstvisie.
Door middel van tekenen en creatieve oefeningen onderzochten deelnemers hoe water door hun steden stroomt, van bron naar kraan, van gebruik tot hergebruik, en terug in de omgeving. Zij werden aangemoedigd om na te denken over vragen zoals:
- Hoe kunnen steden water beter integreren in openbare ruimtes?
- Hoe zou een klimaatbestendige stad eruitzien?
- Hoe kan water gemeenschappen verbinden in plaats van ze te verdelen?
De resultaten waren net zo divers als de deelnemers zelf. Kleurrijke tekeningen en gedurfde ideeën ontstonden, die groen-blauwe infrastructuren, toegankelijke waterfronten, cirkelvormige watersystemen en inclusieve stedelijke ruimtes illustreerden.
Een van de meest inspirerende aspecten was de sterke aanwezigheid van jonge deelnemers. Hun openheid en creativiteit benadrukten een belangrijke les: gesprekken over waterbestendigheid mogen niet beperkt blijven tot experts. Ze moeten inclusief zijn, betrokken en vroeg beginnen.
De workshop toonde aan dat het bouwen van veerkrachtige steden draait om technische oplossingen, en ook om verbeelding, participatie en eigenaarschap. Wanneer mensen hun watercyclus begrijpen, zijn ze eerder geneigd deze te waarderen en te beschermen.
Dit sluit nauw aan bij de aanpak van World Waternet: het verbinden van technische expertise met lokale context en betrokkenheid van de gemeenschap. Door water tastbaar en persoonlijk te maken, kunnen we actie inspireren die verder gaat dan beleidskaders.
Het splash-evenement: woorden in actie brengen
Op de laatste dag van het Forum werd de boodschap van verbinding tussen mensen en water tastbaar tijdens het SPLASH-evenement in de Kaspische Zee.
Samen met meer dan 100 deelnemers gingen we het water in en maakten we van dialoog een ervaring. Onder de aanwezigen waren Henk Ovink, voormalig speciaal gezant voor water van Nederland; Marianne de Jong, Nederlandse ambassadeur; en Anacláudia Rossbach, uitvoerend directeur van UN-Habitat.
Dit moment legde vast waar het Forum uiteindelijk om draaide: het samenbrengen van beleid, praktijk en mensen. Zij aan zij staan (en zwemmen) met wereldleiders en beoefenaars versterkte het idee dat water ons allemaal verbindt, ongeacht rol of geografie.
Het Splash-evenement was meer dan symbolisch. Het belichaamde de principes die gedurende de week werden besproken: toegankelijkheid, inclusiviteit en het belang van veilig, schoon water. Het liet zien dat water niet alleen iets is om te beheren, maar iets om te ervaren en te delen.
Vooruitkijkend
Onze tijd in Bakoe bevestigde dat de wereldwijde watergemeenschap sterker en meer verbonden wordt. We zijn GWOPA dankbaar dat het ons samenbrengt met partners van over de hele wereld en ons in staat stelt bij te dragen aan een gedeeld verhaal over water.
Van strategische discussies tot creatieve betrokkenheid en praktijkervaring, het Forum benadrukte de vele manieren waarop we steden weer kunnen verbinden met hun waterkringloop.
Als we vooruitkijken naar het volgende World Urban Forum in Mexico, dragen we één centrale boodschap mee:
De watercyclus moet centraal staan in de stedelijke ontwikkeling.
Door water zichtbaar te maken, gemeenschappen te betrekken en samen te werken, kunnen we steden bouwen die veerkrachtig zijn, maar ook gezond, inclusief en verbonden.
